Witamina D

Jeszcze kilka lat temu witaminie D poświęcano w naszym kraju bardzo mało uwagi. Mówiono o niej głównie w kontekście zapobiegania krzywicy u dzieci. Nic zresztą dziwnego, gdyż wiedza na jej temat była stosunkowo niewielka. Dzisiaj wiemy, że witamina D bierze udział w około dwustu chemicznych reakcjach, które zachodzą w naszym organizmie, że wpływa na dwa tysiące naszych genów. Receptory witaminy D są obecne w praktycznie każdej komórce ludzkiego organizmu. Co jeszcze powinniśmy o niej wiedzieć?

Skąd pochodzi witamina D?

Zdecydowana większość tej witaminy w naszym organizmie jest przez niego produkowana samodzielnie. Jest to jednak możliwe tylko wtedy, kiedy do naszej skóry docierają promienienie UVB. W naszej strefie klimatycznej, a szczególnie w pewnych porach roku, promienie emitowane przez słońce docierają pod zbyt małym kątem, aby możliwa była synteza witaminy D przez organizm. Zbyt mało czasu spędzamy także na słońcu. A jeśli nawet zdecydujemy się na kąpiele słoneczne, to zabezpieczamy się przed promieniowaniem UVB stosując kremy z wysokimi filtrami anty-UVB. Ochrona przed zachorowaniem na raka skóry, czerniaka, nie powinna nam jednak przesłaniać korzyści płynących z pobytu na słońcu.

Źródłem niezbędnej nam do wielu procesów witaminy D może być również nasze pożywienie. Jej źródłem są przede wszystkim tłuste ryby morskie( makrele, łososie), ale także żółte sery, żółtka jaj, wątróbka.

Rola witaminy D dla organizmu małych dzieci

Do budowy kości i zębów niezbędne są dwa pierwiastki: wapń i fosfor. Nie zostaną one przyswojone przez organizm, jeżeli będzie w nim brakować witaminy D. Jej właściwa ilość jest szczególnie niezbędna dla dzieci pomiędzy pierwszym a trzecim rokiem życia. W tym czasie kościec i zęby dzieci przechodzą proces niezwykle intensywnej mineralizacji. Jeżeli zabraknie im witaminy, może dojść do rozwoju krzywicy. Witamina D jest niezbędna także dla prawidłowego rozwoju układu nerwowego u dzieci. Niedobór powoduje kłopoty ze snem, rozdrażnienie. W przypadku maluchów, w których organizmie brakuje witaminy D mogą rozwinąć się poważne choroby. Wzrasta między innymi ryzyko zachorowania na cukrzycę typu 1, alergię i astmę. Dzieci z niedoboramitej witaminy częściej chorują. Witamina wzmacnia system odpornościowy, łatwiej radzi on sobie z atakiem bakterii, czy wirusów.

Dorośli a witamina D

Jak już wspomnieliśmy we wstępie do naszego artykułu, receptory witaminy znajdują się w wielu komórkach ludzkiego ciała. Oddziaływa więc na większość naszych narządów i układów. Zbyt niski poziom witaminy D może więc być sygnalizowany bardzo różnymi dolegliwościami:

  • utratą apetytu;
  • bolesnymi skurczami;
  • bólami kostno-stawowymi;
  • chorobami przyzębia;
  • bólami serca;
  • bezsennością.

Amerykańskiego Towarzystwo Medyczne prowadziło szereg badań nad witaminą D. W ich trakcie okazało się, że witamina ta pomaga łagodzić dolegliwości kobietom, które cierpią na zespół napięcia przedmiesiączkowego. Jak już wspomnieliśmy, ułatwia ona przyswajanie wapnia, fosforu i magnezu. Wapń i magnez minimalizują objawy zespołu napięcia przedmiesiączkowego, a wapń i fosfor są niezbędne do budowy kości. U osób dorosłych niedobór witaminy D prowadzi do osłabienia kości, wzrasta ryzyko zachorowania na osteoporozę oraz ryzyko groźnych  (zwłaszcza w pewnym wieku) złamań.

Funkcje pełnione przez witaminę D w organizmie

Pełni ona wiele ważnych funkcji. Najważniejsze z nich to:

  • poprawia odporność – za zwalczanie wirusów i bakterii odpowiedzialne są komórki odpornościowe, czyli limfocyty T. Wspomaga ich dojrzewania i sprawia, że są one bardziej aktywne;
  • wspiera serce i układ krążenia – niedobór witaminy D zwiększa ryzyko takich chorób jak: miażdżyca, nadciśnienie, zawał, niewydolność serca i krążenia, udar, zawał. Dodatkowo zapobiega nadciśnieniu, zmniejsza ryzyko zachorowania na chorobę tętnic obwodowych, poprawia wydolność mięśnia sercowego;
  • chroni przed cukrzycą – wpływa korzystnie na produkcję i wykorzystanie insuliny. W przypadku osób, które chorują na cukrzycę typu 2 zmniejsza ryzyko powstania nadwagi, mniej prawdopodobne staje się u tych osób, ze dojdzie do uszkodzenia naczyń krwionośnych i zawału. Chroni także przed zachorowaniem na cukrzycę typu 2;
  • zmniejsza ryzyko zachorowania na choroby nowotworowe – jeżeli w organizmie jest wyrównany poziom witaminy D jest mniejsze ryzyko zachorowania na raka jelita grubego, piersi, tarczycy i prostaty. Jest mniejsze prawdopodobieństwo, że guz ulegnie zezłośliwieniu. Na pewno właściwy poziom witaminy D sprawia, że następuje przyspieszona śmierć komórkowa komórek rakowych;
  • zmniejsza objawy astmy, ułatwia wchłanianie się leków wziewnych, zmniejsza dolegliwości towarzyszące atopowemu zapaleniu skóry.

Kto powinien suplementować witaminę D?

W farmakoterapii witamina D znajduje zastosowanie przede wszystkim w profilaktyce i leczeniu krzywicy, osteomalacji i osteoporozy.

Źródło: https://pl.wikipedia.org/wiki/Witamina_D

Witamina D3Na pewno w gronie osób, które powinny przyjmować suplementy witaminy D są noworodki i niemowlęta. W ich przypadku dawkę zawsze ustala opiekujący się nimi pediatra. Inne jest bowiem zapotrzebowanie na tę witaminę niemowląt, które karmione są piersią, a inne tych karmionych sztucznie. Suplementacja witaminy D jest zalecana także kobietom w ciąży. Jej niedobór może się bowiem przenieść z matki na nienarodzone jeszcze dziecko. W przypadku noworodków, które urodziły się z niedoborem witaminy D wzrasta ryzyko wystąpienia zmian w mózgu, grozi im także nieprawidłowy rozwój kośćca.

Czy można zbadać poziom witaminy D w organizmie?

Tak, jest to możliwe. Takie badanie powinien wykonać raz w roku każdy z nas. Badanie polega na zbadaniu we krwi stężenia metabolitu 25 (OH)D. Badanie to możemy zrobić nawet bez skierowania od lekarza. Nie jest ono drogie, w prywatnym laboratorium kosztuje ono od czterdziestu do osiemdziesięciu złotych. Niektórzy lekarze uważają, że takie badanie powinien zrobić każdy, kto zamierza przyjmować suplementy witaminy D. Inni z kolei są zdania, że w okresie od października (inni uważają, że już od września) do marca (kwietnia) nawet bez zbadania poziomu metabolitu 25 (OH) D wskazane jest przyjmowanie witaminy D. Decydując się na przyjmowanie witaminy D należy pamiętać, iż rozpuszcza się ona w tłuszczach. Dlatego warto wybrać tabletki, w które w swoim składzie zawierają witaminę D i olej. Można ją przyjmować także w trakcie posiłku, ale jego jednym z elementów powinien być tłuszcz.
Niemowlęta do szóstego miesiąca życia potrzebują 400 IU witaminy D dziennie, osoby dorosłe od 800 do 2000 IU. Kobiety w ciąży potrzebują od 1500 do 2000 IU witaminy D dziennie, powinny ją zacząć przyjmować najpóźniej w drugim trymestrze ciąży. Osoby otyłe oraz osoby po 65 roku życia powinny przyjmować witaminę D przez cały rok. Zapotrzebowanie osób otyłych na witaminę D wynosi od 1600 do 4000 IU.

Czy można przedawkować witaminę D?

Nawet osoby, które dużo czasu spędzają na słońcu nie muszą obawiać się, że ją przedawkują. Produkcja witaminy D przez organizm może bowiem zostać zmniejszona. Jest także bardzo mało prawdopodobne, że przedawkujemy przyjmując witaminę w postaci tabletek lub kropelek. Oczywiście pewne ryzyko istnieje zawsze, tego typu sytuacje są jednak wyjątkową rzadkością. Objawem zatrucia witaminą D są: wzmożone oddawanie moczu, świąd, osłabienie, biegunka, brak apetytu, nudności.

W XXI wieku nasza wiedza na temat witaminy D jest bardzo duża. Mimo to ocenia się, że 90 procent mieszkańców naszego kraju cierpi na jej niedobór. W grupie tej są zarówno dzieci, nastolatki, osoby dorosłe i seniorzy. Pewną winę ponoszą za to nasze nawyki żywieniowe (jemy za mało ryb), jak również i tryb życia, czyli unikanie pobytu na świeżym powietrzu. Organizm będzie w stanie wyprodukować potrzebną mu ilość witaminy D już wtedy, kiedy pomiędzy godziną 10.00 a 15.00 spędzimy kwadrans na słońcu. Musimy jednak pamiętać, że organizm wytwarza witaminę D pod wpływem promieniowania ultrafioletowego. Dlatego wychodząc na słońce musimy odsłonić nogi, twarz i przedramiona. Oczywiście nie korzystamy w tym czasie kosmetyków, które zawierają filtry przeciwko promieniom ultrafioletowym. W skórze pokrytej tymi kosmetykami nie dojdzie do wytworzenia witaminy D.

18 komentarzy

  1. Monika
  2. Anna
  3. Monika
  4. Maria
  5. Agnieszka
  6. Gabi
  7. Sylwka
  8. Małgosia
  9. Dorota
  10. Marek
  11. Nela
  12. Iza
  13. Maria
  14. Ola
  15. Alicja
  16. Karolcia
  17. Basia
  18. Dorota